މިއީ މިޞްރުގެ އިމާމެއް ކަމަށްވާ ޝައިޚް އަޙްމަދު އަލް-ޢަޒްބު ކިޔައިދެއްވާފައިވާ ޙަޤީޤީ ވާހަކައެކެވެ. އޭނާ މިވާހަކަ ކިޔައިދެއްވަމުން ވިދާޅުވިއެވެ: “ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ، އަހަރެން މިކިޔައިދޭ ކޮންމެ ކޮންމެ ބަހަކީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ލޮލުން ދެކެ، އަހަރެންނަށް ދިމާވި ކަންތައްތަކެވެ. އަދި އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ޢިބުރަތަކަށްޓަކައި މިއީ ތިޔަބައިމީހުންނާ ހިއްސާކޮށްލާށެވެ.” އެ ވާހަކައަކީ؛
އެއްދުވަހަކު އަހަރެންނަށް ފޯނެއް އައެވެ. އެމީހުން ބުންޏެވެ، ‘ޝައިޚް އަޙްމަދު، އަހަރެމެންގެ މީހަކު ނިޔާވެއްޖެއެވެ. އަދި ޝައިޚް ވަޑައިގެން މި މީހާ ހިނަވައިދިނުމަށް އަހަރެމެން އެދެމެވެ.’ އަހަރެން ބުނީމެވެ، ‘އިންޝާﷲ، އަހަރެން ދާނަމެވެ.’ އަދި ވަގުތުން އަހަރެން ދެތިން އަޚަކަށް ގުޅާފައި ބުނީމެވެ، ‘ތައްޔާރުވޭ، އަހަރެމެން މަރުވެފައިވާ މީހަކު ހިނަވަން ދާން އެބައޮތެވެ.’ އެމީހުން ތައްޔާރުވެގެން، އަހަރެމެން އެކުގައި ގޮސް އެތަނަށް ފޯރިއެވެ.
އަހަރެމެން ގެއަށް ވަތްއިރު ޢާއިލާގެ މެންބަރުން ތިއްބެވެ. އަދި އެތަނުން އެއް ފިރިހެން ދަރިފުޅު އައިސް ޝައިޚަށް ސަލާމް ކުރިއެވެ. ދެން ޝައިޚް އެއްސެވިއެވެ، ‘ނިޔާވި މީހާ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟’ އޭނާ ބުންޏެވެ، ‘އެއީ އަހަރެމެންގެ ބައްޕައެވެ.’ ދެން ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ، ‘ﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ރަޙްމަތް ލައްވާށިއެވެ. އޭނާ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟’ ‘އޭނާ އޮތީ ކޮޓަރީގައެވެ.’ ‘އެންމެ ރަނގަޅު، އަހަރެމެންނަށް އެތެރެއަށް ވަދެވިދާނެ ހެއްޔެވެ؟’ އޭނާ ބުންޏެވެ، ‘އާނއެކެވެ، ހަމަ ވަޑައިގަންނަވާށެވެ.’
އެތެރެއަށް ވަނުމުގެ ކުރިން ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެންނަށް ކޮންމެވެސް ވަހެއް ދުވިއެވެ. އަހަރެންނަށް ދުވީ ސިނގިރޭޓު ދުމުގެ ވަހާ ވައްތަރު ވަހެކެވެ.” ނަމަވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އެއީ ހަމައެކަނި ސިނގިރޭޓުގެ ދުމުގެ ވަހެއް ނޫނެވެ. ނޫނެކެވެ، ނޫނެކެވެ. އެއީ ސިނގިރޭޓު އަޅިއާއި ސިނގިރޭޓުތައް ތަނެއްގައި ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ބެހެއްޓުމުން ދުވާ ކަހަލަ ނުބައި ވަހެކެވެ. އެތަނުގައި ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ އެތަނުގައި ގިނަދުވަސްވަންދެން ހުރި އެއްޗެހިތަކަކުން ދުވާ ވަހެކެވެ.” ނަމަވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން ހުރީ ‘މިއީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކޮން ކަހަލަ ވަހެއް ހެއްޔެވެ؟ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ މިވަނީ؟’ މިފަދައިން އެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއްގައެއް ނޫނެވެ.” އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން އެއްވެސް ސުވާލެއް ނުކުރަމެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް މި ވަސް ދުވިއެވެ. އެއީ ދުމުގެ ވަރަށް ތަފާތު، އަޖައިބު ކަހަލަ އުނދަގޫ ވަހެކެވެ.”
ދެން އޭނާ ކޮޓަރިއަށް ވަނެވެ. ކޮޓަރިއަށް ވަތް ވަގުތު އޭނާއަށް ލިބުނީ ބޮޑު ސިހުމެކެވެ. އެނދުމަތީގައި—އޭނާގެ އަމިއްލަ އެނދުމަތީގައި—މަރުވެފައިވާ ބައްޕަ އޮއްވާ އޭނާ ދުށްޓެވެ. އަދި ކޮޓަރިއާއި، އެނދާއި، އެނދުގެ ވަށައިގެންވެސް ހުރީ ތަފާތު މަންޒަރެކެވެ. އެ ބައްޕަ ކޮށްފައި ހުރި ކަމަކީ، އެނދުގެ ވަށައިގެން މޮހޮރު ޖަހާފައެވެ. އަދި ކޮންމެ މޮހޮރެއްގައި ކޮތަޅެއް އެލުވާފައެވެ. އެ ކޮތަޅުތައް ހުރީ ސިނގިރޭޓު ފޮށިތަކުން ފުރިފައެވެ. ހިތަށް އަރުވައިބަލާށެވެ، އެއް ކޮތަޅުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 10، 15، ނުވަތަ 20 ފޮށި ހުއްޓެވެ. އަދި އެ ފޮށިތަކުގެ ތެރޭގައި ހުރީ ހުސްކޮށްފައި ހުރި ސިނގިރޭޓާއި، އަޅިއާއި، ބުޑުތަކެވެ. ތަޞައްވުރު ކޮށްބަލާށެވެ. “މިއީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟”
އެކަނި އެވަރަކުން ނުނިމެއެވެ، ފާރުތަކުގައިވެސް އެގޮތަށް ހުއްޓެވެ. ފާރުގައި މޮހޮރުތައް ޖަހާފައި ހުއްޓެވެ. އަދި ކޮންމެ މޮހޮރެއްގައި ކޮތަޅެއް އެލުވާފައި ހުއްޓެވެ. އަދި ކޮންމެ ކޮތަޅެއްގައި ސިނގިރޭޓު ފޮށިތަކެއް ހުއްޓެވެ. އަދި ކޮންމެ ސިނގިރޭޓު ފޮއްޓެއްގައި ހުސް އަޅިއާއި، ބުޑުތަކާއި، ސިނގިރޭޓުގެ ފިލްޓަރު ހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން ޝައިޚަށް ލިބުނު ސިހުމާއެކު، އޭނާ އެ ދަރިފުޅަށް ބަލައިލީ “މިއީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟” ބުނާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ވަގުތުން އެ ދަރިފުޅު ބުންޏެވެ، “ޝައިޚް އަހަރެންނަށް ބައްލަވާނެކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. ޝައިޚް އަހަރެންނާ މި ސުވާލު ކުރައްވާނެކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އަދި އެދެނީ އަހަރެންނާ ސުވާލު ނުކުރެއްވުމަށެވެ. މިއީ އަހަރެމެންގެ ބައްޕައެވެ. އޭނާ އަބަދުވެސް ކަންތައް ކުރާ ގޮތަކީ މިއީއެވެ. އޭނާގެ ގޮތަކީ މިއީއެވެ. އެހެންވީމާ އަހަރެންނާ އެއްވެސް ސުވާލެއް ނުކުރައްވާށެވެ.” ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ، “އެކަމަކު މިއީ ކޮންފަދަ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކޮން ކަހަލަ މީހަކު ކުރާނެ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟” އޭނާ ބުންޏެވެ، “އަހަރެންނާ އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކަވާށެވެ. އެހެނީ އަހަރެމެންގެ ބައްޕައާ އެއްވެސް މީހަކަށް ޖަދަލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އޭނާ ކޮންމެ ދުވަހަކު ދެތިން ފޮށި ސިނގިރޭޓު ބޮއެއެވެ. އޭނާގެ އެއް އަތް އަބަދުވެސް އޮންނަނީ ސިނގިރޭޓު ބުއިމުގައި މަސްއޫލުވެފައެވެ. އޭނާ ދުން ދަމާ މިންވަރަކީ، އޭނާ ނޭވާލަނީވެސް ދުމުންނެވެ. އޭނާ ނޭވާލަނީ ސިނގިރޭޓުންނެވެ. އެއް އަތް އަބަދުވެސް ސިނގިރޭޓާއެކު ބިޒީވެފައި އޮވެއެވެ. ސިނގިރޭޓު ބޮއެ ނިމޭ ވަގުތު، އޭނާ އެ ބުޑު ހުސް ފޮށި ތެރެއަށް ލުމަށްފަހު، އާ ސިނގިރޭޓެއް ނަގައި، ރޯކޮށްގެން ބޯން ފަށައެވެ.”
އެހެންކަމުން ޝައިޚަށް ވަރަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބުނެވެ. އަދި ވިދާޅުވިއެވެ: “ﷲ ކަންތައްތައް ފަސޭހަކޮށްދެއްވާށިއެވެ. ހިނގާށެވެ ކުރިއަށްދާން.” އެމީހުން މައްޔިތާ ހިނަވަން ފެށި އިރު، ހަށިގަނޑު ދުށްޓެވެ. ޝައިޚަށް އެ ހަށިގަނޑު ފެނުނެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން ހަށިގަނޑު ދުށީމެވެ. މޫނު ހުރީ ހުދުކޮށެވެ. އަތްތަކާއި، ހަށިގަނޑާއި، ފައިތަކާއި، ހުރިހާ އެއްޗެއް ހުރީ ހުދުކޮށެވެ. އޭނާއަކީ ވަރަށް ދޮން، ހުދު މީހެކެވެ.” އެހެންކަމުން ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ: “ސުބުޙާނަﷲ، ފަހަރުގައި މިއީ ރަނގަޅު ނިމުމެއް ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ. ﷲ އޭނާއަށް (މިގޮތް) ދެއްވިއެވެ. އޭނާގެ ހިތުގައިވާ އެއްޗެއް އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲ އެވެ.” އެހެންކަމުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަލްޙަމްދުލިއްލާހި، މިއީ ފަހަރުގައި ރަނގަޅު ނިމުމެކެވެ.”
ދެން ޝައިޚް އިތުރު ނޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން އަމިއްލައަށް ޢިލްމުވެރިންގެ ފޮތްތައް ކިޔައި އުޅުނީމެވެ. އެ ފޮތްތަކުގައި ޢިލްމުވެރިން ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ، މީހުން ހިނަވާ ވަގުތު އެމީހުންގެ ކުލަ ބަދަލުވެއެވެ.” އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން މިއީ ކިޔާފައިވާ އަދި ޝައިޚުން ދައްކަވާ ވާހަކަ ޤަބޫލުކުރި ކަމެކެވެ. އެހެނީ މަޝާއިޚުންނާއި ޢިލްމުވެރިން ދޮގެއް ނުހައްދަވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެދުވަހާ ޖެހެންދެން އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް އެފަދަ ކަމެއް ތަޖުރިބާއެއް ނުކުރަމެވެ.”
ސުބުޙާނަﷲ، އެއީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “އަހަރެން އެ މައްޔިތާ ހިނަވަން ފެށީމެވެ. އަދި ހިނަވަމުން ދިޔަ އިރު، އަހަރެން އޭނާގެ މޫނަށް ފެން އެޅި ވަގުތު، މޫނުގެ ކުލަ ކަޅުވާން ފެށިއެވެ.” އަދި ޝައިޚް އެތެރެއިން ސިހުނެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ހިތާހިތުން ބުނަމުން ދިޔައެވެ: “ޔާ ﷲ، އަޅުގަނޑު ސާބިތުކޮށްދެއްވާށިއެވެ.” އޭނާ އަނެއްކާވެސް ހިނަވަމުން ގޮސް، ދެވަނަ ފަހަރަށް އޭނާގެ މޫނަށް ފެން އެޅިއެވެ. މޫނު ދިޔައީ އިތުރަށް ކަޅުވަމުންނެވެ. އަދި ޝައިޚް އަނެއްކާވެސް ހިތުގެ އަޑިން ބުނަމުން ދިޔައެވެ: “ޔާ ﷲ، އަޅުގަނޑު ސާބިތުކޮށްދެއްވާށިއެވެ.” އަދި ހިނަވަމުން ދިޔަވަރަކަށް، އޭނާގެ މޫނަށް ފެން އެޅިވަރަކަށް، މޫނުގެ ކުލަ ދިޔައީ ދިއުމުން ދިއުމަށް ކަޅުވަމުން، ކަޅުވަމުން، ކަޅުވަމުންނެވެ.
ދެން އޭނާ އެތަނުގައި ހުރި އެއް ފިރިހެން ދަރިއެއް ގާތު ބުންޏެވެ: “އާދޭސްކޮށްފައި ބުނަމެވެ، ބޭރަށް ގޮސް ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ގެނެސްދީބަލާށެވެ.” އެމީހުން ބޭރަށް ދިޔުމުން، އޭނާ ދަރިވަރުންގެ ގާތުގައި އެއްސެވިއެވެ: “އޭނާގެ މޫނަށާއި ހަށިގަނޑަށް ވަމުންދާ ގޮތް ތިޔަކުދިންނަށް ފެނޭ ހެއްޔެވެ؟” ދެން އެތަނުން އެއް ދަރިވަރަކު ބުންޏެވެ: “އާނއެކެވެ، ޝައިޚްއެވެ. އަހަރެން މިހާރު މިއިނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތުރުތުރު އަޅާފައެވެ. އަހަރެންނަށް އިތުރަށް ހިނެވުމުގައި ބައިވެރިއެއް ނުވެވޭނެއެވެ. އަހަރެން ބޭނުމީ ދާށެވެ.” ދެން ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ: “ނޫނެކެވެ، ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ. އެކަކަށްވެސް ނުދެވޭނެއެވެ. އަހަރެމެންގެ މަސައްކަތް ނިމެންދެން އަހަރެންވެސް ނުދާނަމެވެ. އެއަށްފަހު އަހަރެމެން އެންމެން އެކުގައިދާނީއެވެ.” އެހެންކަމުން އެމީހުން ހިނެވުމުގެ ކަންތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. އަދި ޝައިޚްގެ ހިތުގައިވެސް ބިރުވެރިކަން އުފެދުނެވެ. އެތައް އަހަރަކު މި މަސައްކަތް ކުރެއްވި ޝައިޚް ވެސް، މިވަނީ ކީއްބާވާއޭ ހިތަށް އަރައި ބިރުގަތެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތުގެ އަޑިން ބުނަމުން ދިޔައެވެ: “ޔާ ﷲ، މި މަސައްކަތް ނިންމުމަށް އަޅުގަނޑަށް ސާބިތުކަން ދެއްވާށިއެވެ. ޔާ ﷲ، އަޅުގަނޑަށް ސާބިތުކަން ދެއްވާށިއެވެ.”
އެ މީހާގެ މޫނު އެއްކޮށް އަނގުރުގަނޑެއް ފަދައިން ކަޅުވެ، ކަޅު އެންދެރި ފަދައިން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. ހުދު ހަމުގެ ކުލައިން ގޮސް އެއްކޮށް ކަޅުވެގެން ދިޔައެވެ. އެ ފިރިހެން ދަރިފުޅު އެނބުރި އައިސް، ބައްޕައަށް ބަލައިލި ވަގުތު އޭނާއަށް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބުނެވެ. ދެން އެމީހުން ކަފުންކޮށް، ހަށިގަނޑު ކަފަނުން ނިވާކުރުމަށްފަހު އެތަނުން ނިކުތެވެ.
އަދި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: “ﷲ ގަންދީ ބުނަމެވެ. އަހަރެންގެ ޙަޔާތުގައިވެސް ދުވަހަކުވެސް މިފަދަ މަންޒަރެއް ނުދެކެމެވެ. އަހަރެން ފޮތްތަކުން މިވާހަކަ ކިޔައި، އެކަން ޤަބޫލުކުރީމެވެ. ނަމަވެސް އެދުވަހާ ޖެހެންދެން، އެ ވަގުތާ ޖެހެންދެން އަހަރެން އެކަން ތަޖުރިބާއެއް ނުކުރަމެވެ. އެމީހާ ނިޔާވެގެން ދިޔައީ ވަރަށް ބިރުވެރި ގޮތަކަށެވެ. އެމީހާ ނިޔާވީ ދުވާލާއި ރޭގަނޑު ސިނގިރޭޓު ބުއިމުގެ މަތީގައި ހުއްޓައެވެ.” ސުބުޙާނަﷲ އެވެ. އަދި މަޝްހޫރު ބުނުމެއްގައިވާ ފަދައިން، ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެއެވެ: “މީހަކު ބޮޑުވީ ކޮން އެއްޗެއްގެ މަތީގައި ހުރެގެން ކަމަށްވާނަމަ، އޭނާ މުސްކުޅިވާނީވެސް އެކަމެއްގެ މަތީގައެވެ. ފަހަރުގައި އޭނާ މަރުވާނީވެސް އެކަމެއްގެ މަތީގައެވެ. އަދި މީހަކު މަރުވީ ކޮން ކަމެއްގެ މަތީގައި ހުރެގެން ކަމަށްވާނަމަ، ޤިޔާމަތް ދުވަހުން އޭނާ އަލުން ދިރުއްވޭނީވެސް އެކަމެއްގެ މަތީގައެވެ.” ސުބުޙާނަﷲ އެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެން މިފަދަ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެގެން ނުވާނެއެވެ. އަހަރެމެން ފާފަތަކުގެ ތެރެއަށް ނުވަތަ ތަކުރާރުކޮށް ކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެ، އެކަމަށް އާދަވެ، އެންމެ ފަހުން އޭގެ ނުބައި ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލައި، އެގޮތުގައި މަރުވެގެންދާކަށް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެމެން އެންމެން ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ އެފަދަ ބިރުވެރި ޙާލަތެއްގައި މަރުވި މީހާގެ ނިމުމެވެ. އަދި ކަފުންކުރުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ވަޅުލުމުގެ ކުރިން، އޭނާގެ މޫނު ކަޅު ކުލައަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެމެން އެންމެން ރައްކާތެރިކުރައްވާށިއެވެ. އަދި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަހަރެމެންނީ އަބަދުވެސް މިފަދަ ވާހަކަތަކުން ޢިބުރަތް ޙާޞިލުކޮށް، އަޑުއަހައި، ހެޔޮ ޢަމަލުތައް ކުރުމުން ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުއްތަންވާ ބައެއް ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ. އާމީން!